English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|آشنایی با سازمان
سه شنبه ٣٠ شهريور ١٤٠٠
تأملاتی چند پیرامون جهان پس از کرونا
تأملاتی چند پیرامون جهان پس از کرونا تاریخ ثبت : 1399/02/14
طبقه بندي : ,,
عنوان : تأملاتی چند پیرامون جهان پس از کرونا
نويسنده : <#f:1014/>
تهيه و تدوين : رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در فرانسه
مترجم : <#f:1016/>
منبع : <#f:1911/>
ارسالی : <#f:1017/>
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : <#f:1067/>
متن : <#f:1066/>
:

هنگامی که جهانیان با واقعیتی روبرو می‌شوند که توان کنترل آن را ندارند، وقتی زندگی انسان‌ها در معرض خطر قرار می گیرد، سؤالات بنیادی و جدید مورد توجه دو چندان قرار می گیرد. به یک معنا، ترس، وحشت و اضطراب ناشی از رویاروئی با مفهوم مرگ و نیستی، آدمیان را مجبور میکند تا بار دیگر تفکر را در مرکز زندگی روزمره خود قرار دهند. در این میان بسیاری از اندیشمندان و روشنفکرانی که سالیان سال بسیاری از مفاهیم اساسی حیات بشری را زیر سوال برده اند، حیرت زده برای یافتن پاسخ به تلاش و تکاپو می‌افتند.

متفکران، نویسندگان و فیلسوفان فرانسوی (همان قشری که intellectuelle نامیده می شوند) از زمان شیوع ویروس کرونا در اروپا با پرسش های متعددی مواجه شده اند. آیا سبک زندگی کنونی می تواند به همین شکل ادامه پیدا کند؟ فرهنگ مصرف گرایی و فردگرایی چه نقشی در گسترش این بحران جهانی داشته است ؟ چه آینده ای را می توان برای سبک زندگی غربی، محیط زیست و یا حتی اتحادیه اروپا تصور کرد ؟ آیا در مسیر درستی قرار داریم ؟ این ها همه سوالاتی است که نخبگان بسیاری را به تفکر مشغول ساخته است.

ناتوانی غرب ؟

دومینیک موآزی  (Dominique Moïsi)، مشاور عالی موسسه مونتنی Institut Montaigne که از اندیشکده ها و اتاق های فکر بسیار مهم و نزدیک به دولت فرانسه می باشد معتقد است که بحران کرونا ویروس انحطاط اروپا را سرعت خواهد بخشید. از نظر او جهان شرق (چین و همسایگانش) از این آزمون سربلندتر بیرون خواهند آمد و ناتوانی اروپا در یافتن راه حلی سریع و عدم همبستگی میان کشورهای اروپای شمالی (آلمان، سوئد، نروژ و ...) با کشورهای اروپای جنوبی (اسپانیا، ایتالیا) تاثیری بسیار منفی بر روی آینده اتحادیه اروپا خواهد گذاشت. این روند در میان مدت می تواند به روی کار آمدن احزاب راست افراطی و پوپولیستی منجر شود، احزابی که تفکرات ملی گرایانه دارند و مخالف ساختار کنونی اتحادیه اروپا می باشند. متفکران و متخصصان این حوزه بر این باورند که به قدرت رسیدن پوپولیست ها در کشورهای مهم اروپایی همچون ایتالیا و یا فرانسه می تواند ضربه مهلکی به سیاست و اقتصاد تمامی کشورهای اروپایی بزند. بحران کرونا ویروس تأیید جدیدی بر نقاط ضعف آمریکا نیز می باشد. قدرت نظامی پیشرو جهان، در مواجهه با این بیماری همه گیر، خود را به صورت انفرادی خلع سلاح کرد. نظام بهداشتی بسیار نابرابر آن، فقیرترین شهروندان خود را تقریباً بی پناهگاه کرده است. همچنین عدم توجه واشنگتن به سازمان بهداشت جهانی و قطع کمک مالی به این سازمان نشان از تضعیف هر چه بیشتر چند جانبه گرائی و بی اهمیت قلمداد کردن سازمان های بین المللی توسط تصمیم گیرندگان آمریکایی می باشد. با توجه به این اتفاقات می توان تصور کرد که دنیای غرب در جهان پسا کرونا از نفوذ کمتری بر روی دیگر کشورهای برخوردار خواهد بود و آمریکا نیز نقش رهبری جهانی خود را از دست خواهد داد. این فرآیند به حدی است که حتی اعتراض دبیرکل سازمان ملل را نیز در پی داشته است. حال آنکه شاهدیم بسیاری از کشورهای حاشیه ای و اصطلاحا غیر توسعه یافته در رویاروئی با این بحران کارنامه موفق تری را از خود نشان دادند.

سلامت یا اقتصاد 

و اما پرسش اصلی که در حال حاضر مطرح می باشد، انتخاب میان اقتصاد و سلامت شهروندان می باشد. امروز مردم بسیاری میان ترس برای زندگی خود و ترس از دست دادن شغل خود قرار گرفته اند. در مرحله کنونی ، ترس اول بر دومی غالب شده است. اما تا کی؟ زمانی فرا خواهد رسید که تنش بین این دو افزایش خواهد یافت. بسیاری از دولت ها در این دوراهی، حفظ جان مردم را انتخاب کرده اند اما این روند از لحاظ اقتصادی نمی تواند ادامه داشته باشد. سوال دیگری که ذهن ها را درگیر خود کرده است : در یک جامعه فرد گرا (Individualist) و مصرف گرا چگونه می توان همبستگی اجتماعی را افزایش داد؟ چرا در کشورهای اروپایی به ندرت شاهد طرح های بسیج همگانی برای کمک به نیازمندان می باشیم؟ در حال حاضر در فرانسه یک فضای دوقطبی در حال شکل گیری است، آنهایی که می ترسند خانه های خود را ترک کنند ... و کسانی که بی تاب هستند خانه خود را ترک کنند، مانند آندره کنت - اسپونویل (André Comte-Sponville) فیلسوف ۶۸ ساله که از این وسواس بهداشتی ابراز خستگی می کند و در روزنامه بلژیکی Le Temps اینطور می نویسد : «دو خبر، بد و خوب:  بد این که همه ما خواهیم مرد، خوب این که اکثریت قریب به اتفاق ما از چیز دیگری غیر از کرونا ویروس خواهیم مرد.»

امیلی اوبری (Emily Aubry) خبرنگار فرهنگی اینطور می نویسد : «دوره منحصر به فردی در تاریخ را سپری می کنیم، دوره ای که انتخاب کرده ایم که ارقام را برای حمایت از سلامتی فراموش کنیم، نشانه اصلی پیشرفت ! آمار و ارقام را فراموش کنیم یا از آمار و ارقام وحشت کنیم : چهارشنبه وزیر کار اعلام کرد که ۱۰ میلیون شاغل در بیکاری به سر می برند، که طرح بیمه بیکاری اکنون بدهی ۴۲ میلیارد یورو را ثبت میکند، کسری بودجه عمومی به حدود ۹٪ از تولید ناخالص داخلی و بدهی به ۱۱۵٪ از تولید ناخالص داخلی افزایش یافته است.»

برتران بدیع (Bertrand Badie) استاد سرشناس روابط بین الملل موسسه علوم سیاسی پاریس «سیانس پو» این طور می گوید : «بیش از ۲۵ سال پیش، برنامه توسعه سازمان ملل هشدار داد که ناامنی فردا دیگر ملی نخواهد بود بلکه جهانی خواهد بود. بسیاری از متخصصان گفتند که این امر بدیهی است، اما هیچ کس نمی خواست آن را بشنود.». دومینیک رینی (Dominique Reynié) کارشناس مسائل سیاسی معتقد است که «ما در جوامع بسیار بیمه ای هستیم و ابزارهایی برای پیش بینی همه چیز داریم. اما اگر همه پیش بینی ها را در نظر می گرفتیم دیگر نمی توانستیم تصمیم بگیریم یا عمل کنیم. باید قبول کنیم که آینده کاملاً قابل پیش بینی نیست.» او هم چنان معتقد است که بحرانی که در حال حاضر با آن مواجه هستیم نشانگر ضعف اساسی در مدیریت بحران دولت فرانسه می باشد. دولتی بیش از حد بوروکراتیک که توان تصمیم گیری سریع را ندارد و در دوراهی سلامت - اقتصاد گیر کرده است.

آزادی‌های انفرادی در عصر کرونا

امانوئل هیرش (Emmanuel Hirsch)، استاد اخلاق پزشکی دانشگاه Paris-Sud معتقد است که یک «بستر دولتی برای مشارکت شهروندان» باید ایجاد شود تا شهروندان بتوانند همراه تصمیم گیرندگان دولتی در تصمیمات و سیاست گذاری های پس از قرنطینه مشارکت داشته باشند. «باید در نظر بگیریم که هر شهروندی حق دارد تجربه خود را از رویارویی شخصی و جمعی در مواجهه با Covid-19 ابراز کند. با در نظر گرفتن این تخصص های متقابل است که سیاست های ما قادر به شناسایی یک پروژه اجتماعی و فرهنگی برای مقابله با چالش های پسا کرونا خواهند بود.»  هیرش معتقد است که ویروس کرونا از طرفی «پنهان ترین بدبختی های اجتماعی و فرهنگی» و از طرف دیگر «با ارزش ترین گنجینه های تمدن انسانی» را هویدا می سازد. این بستر و ثبت تجربه های ایجاد شده می تواند به صورت مجازی و از طریق یک سایت اینترنتی و یا به صورت حقیقی به صورت کمیته هایی در شهرداری ها تشکیل شود.

دولت فرانسه همچنین می خواهد با ردیابی بیماران کرونا از طریق گوشی همراهشان مانع از انتقال وسیع ویروس پس از اتمام قرنطینه شود. هر چند برخی از پزشکان این راه حل را که در کشورهای کره جنوبی و سنگاپور آزمایش شده است راهی موثر در مواجهه با این بیماری می دانند، اما بسیاری از متفکران و جامعه شناسان نگران آثار مخرب چنین تصمیمی بر روی آزادی ها فردی و مدنی می باشند.

تشدید نابرابری‌های اجتماعی

ویروس کرونا هیچ قاره، کشور یا سرزمینی را نمی شناسد : «طبق فرمول رئیس جمهور مکرون، این ویروس گذرنامه ای ندارد». با این حال، مانند اجداد قبلی خود، Covid-19 به احتمال زیاد در میان جمعیت هایی که در وخیم ترین شرایط مادی و اقتصادی زندگی می کنند گسترش بیشتری یافته است. در روزهای گذشته حومه شمالی پاریس شاهد ناآرامی هایی میان جوانان و پلیس بوده است. منطقه Saint-Denis که فقیرترین دپارتمان فرانسه می باشد محل سکونت بسیاری از مهاجران می باشد. طی کردن دوران قرنطینه برای خانواده های پر تعداد در آپارتمان های بسیار کوچک و همچنین بیکاری تعداد مهمی از جوانان از دلایل این ناآرامی ها می باشند. این منطقه مانند بسیاری دیگر از مناطق فقیر نشین با کمبود تخت بیمارستانی مواجه می باشد و اکثر ساکنانش بر خلاف دیگر اهالی پاریس قادر به دورکاری نمی باشند. همچنین در حومه فقیرنشین پاریس نوعی بی اعتمادی میان شهروندان و قدرت مرکزی وجود دارد. می گویند که ویروس فقیر و غنی نمی شناسد و همه در معرض خطر می باشند، اما گذراندن دو ماه قرنطینه در یک ویلای چند هزار متری با گذراندن آن در یک اتاق ۹ متر مربع بسیار متفاوت می باشد. داده های اپراتورهای مخابراتی نشان می دهد که در هفته ۱۳ مارس تا ۲۰ مارس بیش از یک میلیون نفر از اهالی پاریس شهر را به مقصد خانه ها و ویلاهای خود در استان های دیگر ترک کرده اند. بسیاری از روانپزشکان نگران آثار مخرب قرنطینه بر روی افراد حساس می باشند. همچنین میزان خشونت های خانگی میان مردان و زنان و والدین و فرزندشان به صورت چشمگیری افزایش یافته است. در همین راستا دولت فرانسه شماره تلفن ۳۹۱۹ را در اختیار بانوانی قرار داده است که مورد آزار و اذیت خانگی قرار می گیرند.

البته نشانه های مثبتی نیز در این مدت دیده شده است، مراکز فرهنگی و مذهبی همچون کلیساها و مساجد از زمان شروع قرنطینه نقش مثبتی را در این محله ها ایفا کرده اند. آن لامبر (Anne Lambert)، جامعه شناس انستیتوی ملی مطالعات جمعیت شناسی معتقد است که «بحران کرونا باعث تشدید نابرابری های اجتماعی در نسبت های بی سابقه ای است». از نظر او «عدالت باید انجام شود، نه به صورت فردی، بلکه در مقیاس جمعی». بحران کوید-19 عامل ابتکار و توسعه همبستگی و خلاقیت جوانان محله های کم درآمد نیز بوده است. اقدامات همبستگی نسبت به کارمندان مراقبت های بهداشتی، آسیب پذیرترین افراد و افرادی که در اثر این بحران آسیب دیده اند در سراسر فرانسه آغاز شده است. می توان اطمینان داشت که این همبستگی در ماه رمضان ادامه خواهد یافت و تشدید خواهد شد.

جهانی‌سازی و چالش‌‌های محیط زیستی

فعالیت های انسانی نقش مستقیمی در پیدایش و شیوع این اپیدمی داشته اند. تخریب تنوع زیستی خطر بروز همه گیری را افزایش می دهد. سرگ موران Serge Morand این طور می گوید: «اگر ما جنگل زدایی کنیم، شهرنشینی کنیم، حیوانات وحشی زیستگاه خود را از دست می دهند و این باعث می شود که تماس آنها با حیوانات اهلی و انسانها تقویت شود." این واقعیت که ویروس هایی که تاکنون در آسیا در خفاش ها باقی مانده اند به انسان میرسد، جدید است و به طور مستقیم با از بین رفتن زیستگاه آنها مرتبط است که آنها را به حیوانات اهلی نزدیک تر می کند. از دهه ۱۹۶۰، همه گیری های روز افزون بشر، حیوانات و گیاهان را تحت تاثیر قرار داده است و با تشدید پدیده جهانی شدن، این بیماری های همه گیر به سرعت تبدیل به پاندمی می شوند. در واقع می توان به صورت خلاصه اینطور بیان کرد که با جهانی شدن، همه شرایط برای انفجار اپیدمی ها مطلوب است: از بین رفتن تنوع زیستی، صنعتی شدن کشاورزی و افزایش حمل و نقل کالا و مردم.»

برای جلوگیری از بروز بحران های جدید مانند بیماری کوید-۱۹ که به گفته سرگ موران «نمونه بارز یک بحران زیست محیطی» است، بشریت باید اعتراف کند که سلامت و حتی تمدن بشری تنها با حفظ اکوسیستم های کاربردی امکان پذیر می باشد. «برای انجام این کار، می بایست به سرعت پدیده جهانی شدن را کنترل کرد، تولید داخلی را افزایش داده و واردات بی رویه را متوقف کرد. هم چنین تنوع زیستی را با تجدید نظر در کشاورزی مدرن و صنعتی می توان حفظ کرد. "

از دیدگاه سروین دوران Séverine Durand، جامعه شناس محیط زیست، امروز شرایط برای آگاهی بخشیدن به آحاد مردم فراهم شده است. «حتی اگر هنوز میزان فاجعه را نمی دانیم، این را می دانیم که رکود اقتصادی از سال ۲۰۰۸ بدتر خواهد بود. جهانی سازی به شکل امروزی نه قابل زندگی است و نه پایدار. در فرانسه، ما در حال حاضر متوجه عیب های سیستم خود شده ایم: کمبود قدرت، اقتصاد جهانی شده، وابستگی به دیگر کشورها ... ما به عنوان مثال با کمبود برخی داروهای خاص که در چین تولید میشوند مواجه می باشیم.». از طرفی فرانسوا گمن (François Gemenne) پژوهشگر محیط زیست معتقد است که هرچند در حال حاضر به دلیل قرنطینه شاهد یک روند مثبت محیط زیستی می باشیم (کاهش محسوس آلودگی هوا، کاهش مصرف و غیره) اما بحران کرونا ویروس می تواند در میان مدت و بلند مدت تاثیر بسیار مخربی بر روی سیاست های محیط زیستی دولت های غربی بگذارد. پس از اتمام دوران قرنطینه هدف اصلی دولت ها، از سرگیری هر چه سریعتر فعالیت های اقتصادی و جبران خسارت های وارد شده در ماه های اخیر می باشد. قیمت بسیار پایین نفت نیز می تواند مشوقی باشد برای از سرگیری مصرف عمده انرژی های فسیلی و کنار گذاشتن موقت طرح های مربوط به انرژی های پاک.

فرهنگ و کرونا

در فرانسه ۲۰۰۰ سالن سینما، ۲۵۰۰ سالن موسیقی، ۳۰۰۰ کتابفروشی، ۱۲۰۰ موزه، ۱۶۰۰۰ کتابخانه و ۱۰۰۰ سالن تئاتر وجود دارد. شبکه ای بی نظیر در جهان، جایی که مردم در تمام طول سال با هم ملاقات و گفتگو می کنند. اماکنی که زمینه را برای یک فرانسه فرهنگی فراهم می کند و روابط اجتماعی را خلق می کند. ژان مارک پلل Jean-Marc Pailhole می گوید: «اکنون می دانیم که آنها برای سلامتی روانی ما گرانبها هستند.»

با تعطیلی تمامی این اماکن فرهنگی، آن هم در بهار و تابستان که بیشترین برنامه های فرهنگی گوناگون همه ساله برگزار می شود (همچون فستیوال فیلم کن)، بیم آن میرود که افراد زیادی که در این حوزه مشغول فعالیت هستند شغل خود را از دست دهند. هر چند که در حال حاضر دولت با بسته های حمایت مالی خود امیدوار است مانع از یک بحران بزرگ در حوزه هنر و فرهنگ شود، باید توجه داشت که در صورتی که اهالی فرهنگ و هنر نتوانند در تابستان به فعالیت های عادی خود بازگردند، بروز بحران غیر قابل پیشگیری خواهد بود. البته باید توجه داشت که این بیماری همه گیر اهمیت ابزارهای ارتباطی دیجیتال را برای ماندگاری پیوندهای اجتماعی نشان داده است. این اوج گیری مکالمات در شبکه های اجتماعی فرصتی برای به اشتراک گذاشتن تجربیات فرهنگی در خانه (فیلم، کتاب، تجربیات، نمایش های آنلاین و مجموعه موزه های دیجیتال) می باشد.

پیشنهاد دیگری که ماتیلد سرل (Mathilde Serrell) کارشناس مسائل فرهنگی مطرح کرده است : بسیاری از هنرمندان و موسسات تصمیم گرفتند با وجود همه مشکلات نمایش ها و برنامه های خود را به صورت زنده از طریق اینترنت پخش کنند، می توان تصور کرد که این ابتکارات با یک فراخوان برای اهدای کمک مالی شهروندان همراه شود. کمک هایی که مستقیم به یک صندوق مشترک کمک به فرهنگ واریز خواهند شد.

و اما در نهایت، Alexandre Jost معتقد است که بیداری و هوشیاری که با این بحران جوانه می زند، این باور عمیق است که باید جامعه ای برادرانه (société fraternelle) را ترسیم کنیم، پیمان خود را با طبیعت برگردانیم، و باور به این که دولت و دنیای اقتصاد نیاز به ترسیم اتحاد و ساختار جدیدی دارند، مایه امید به آینده است.

انتهای پیام/ص

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 948 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • برگزاري ششمین دور گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین
    به همت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و آکادمی علوم چین، ششمین دور گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین با حضور اندیشمندان، استادان و محققان دو کشور به صورت مجازی و به شکل وبینار برگزار شد.

  • برگزاری «محفل شعر امام رضا(ع)» در راولپندی پاکستان
    رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اسلام‌آباد به مناسبت دهه کرامت، همایشی با عنوان «محفل شعر امام رضا(ع)» در خانه فرهنگ کشورمان در شهر راولپندی پاکستان برگزار کرد.

  • بازدید رایزن فرهنگی کشورمان از بیست‌و‌دومین دوره نمایشگاه کتاب بغداد
    حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا اباذری، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عراق از بیست‌و‌دومین دوره نمایشگاه کتاب بغداد بازدید کرد.

  • تکاپوی مسلمانان جهان در روزهای پایانی رمضان + عکس
    تصاویر منتشر شده از روزهای ماه رمضان و تکاپوی مردم روزه‌دار نشان می‌دهد که شور و حال روزه‌داران سراسر جهان با روزهای اول ماه رمضان چندان تفاوتی نکرده است.

  • رونمايي از فصلنامه «الدراسات الادبیة» به زبان‌های فارسی و عربی در لبنان
    از سوي رايزني فرهنگي ايران در لبنان، فصلنامه «الدراسات الادبیة» به زبان‌های فارسی و عربی در «باغ زيتون» رونمايي شد.